Chuông, trống và mõ ở chùa: thỉnh khi nào và thế nào

Ba âm thanh đánh dấu một ngày ở chùa Việt: chuông, trống và mõ. Chúng mời mọi người vào thời khóa tu tập, giữ nhịp cho buổi tụng niệm và cho tâm một điều đơn giản để lắng theo. Khách thường được thỉnh chuông một tiếng, nhưng không phải lúc nào cũng vậy, nên hãy xem biển hoặc hỏi trước.

Mỗi thứ là gì

Đại hồng chung. Quả chuông đồng lớn, thường treo ở gác chuông hoặc bên cạnh chánh điện. Chuông được đánh chậm vào sáng sớm và chiều tối để mở và khép thời khóa. Tiếng ngân dài thường được hiểu là lời mời buông lo toan trong chốc lát.
Trống. Chiếc trống lớn, hay đặt ở gác đối diện với chuông. Ở nhiều chùa, trống đánh vào chiều tối và chuông vào sáng sớm; hai thứ hợp lại gọi là "chuông trống".
Mõ. Khúc gỗ rỗng khắc hình con cá, gõ bằng dùi nhỏ để giữ nhịp đều khi tụng kinh. Cá được coi là biểu tượng của sự tỉnh thức, vì người xưa nghĩ cá không bao giờ nhắm mắt.
Chuông nhỏ trong điện. Quả chuông đồng nhỏ, hay chuông hình bát, đặt cạnh ban thờ, ngân khi tụng kinh và khi bắt đầu hay kết thúc việc lạy.

Ý nghĩa có thể được kể theo nhiều cách, và mỗi chùa có thời khóa riêng.

Khi nào vang lên

Phần lớn chùa đánh chuông vào sáng sớm và chiều tối, giữa hai thời có tụng kinh. Vào ngày sóc vọng, ngày lễ và khi có pháp hội, âm thanh nhiều hơn và buổi lễ dài hơn. Những lúc khác chuông trống im lặng. Nếu đang có buổi lễ, hãy đứng chờ yên lặng ở phía sau thay vì tự thỉnh chuông.

Thỉnh chuông

Thỉnh chuông một tiếng chậm rãi sau khi lạy, rồi đứng yên lắng nghe cho đến khi tiếng ngân tan hết.

Kiểm tra xem được phép không. Xem biển, hoặc xem người khác có thỉnh không. Nếu chuông thuộc về chư tăng ni, hãy để các vị làm.
Đứng cách một bước, chắp tay, thở một hơi.
Cầm dùi chuông bằng một hoặc hai tay, tùy chuông. Dùi thường đưa ngang vào thân chuông.
Thỉnh một tiếng, chắc nhưng nhẹ, vào phần dày của thân chuông. Đừng đánh vào miệng hay đỉnh chuông.
Lắng nghe. Tiếng đầu vang lên rồi ngân dài nhiều hơi thở. Chờ đến khi gần tắt.
Vái nhẹ rồi lùi lại. Nếu có người đợi, nhường họ.

Tùy chùa: có chùa thỉnh ba tiếng, có chùa chỉ thỉnh vào giờ nhất định, có chuông không dành cho khách. Trong ngôi chùa trực tuyến, chuông được thỉnh một tiếng, sau khi lạy và trước khi ngồi.

Gõ mõ (tùy chọn)

Gõ mõ nhẹ và đều, theo nhịp tụng kinh, nếu chùa có đặt mõ cho khách.

Kiểm tra xem được phép không. Có mõ chỉ dành cho người chủ lễ.
Ngồi hoặc đứng gần mõ, chắp tay, thở một hơi.
Cầm dùi bằng tay phải, nhẹ như cầm bút.
Gõ ở giữa mõ, chậm và đều. Đừng gõ mạnh.
Theo hơi thở. Đếm đến mười tiếng rồi bắt đầu lại.
Đặt dùi về chỗ cũ và vái nhẹ.

Phép lịch sự

Chỉ thỉnh hoặc gõ một lần, hay trong chốc lát; đừng chơi nhạc cụ.
Không thỉnh khi đang có buổi lễ hay có người đang ngồi thiền.
Hướng dẫn và trông chừng trẻ em.
Nếu chùa đề nghị, đừng quay phim người đang thỉnh chuông.
Nếu chưa chắc, hãy hỏi thầy hoặc sư cô. Câu hỏi luôn được hoan nghênh.

Chỗ của bước này trong buổi thăm chùa

Bạn thỉnh chuông sau khi lạy và trước khi ngồi. Xem lạy Phật ở trước và ngồi thiền ở sau, và cả trình tự trong cách hành lễ. Về tiếng tụng mà chuông và mõ đi theo, xem tụng kinh. Về gác chuông và gác trống, xem bố cục ngôi chùa.

Bài liên quan

Đọc tiếp

Vào chùa