Cách hành lễ khi đến chùa
Hành lễ không có một cách duy nhất. Điều dưới đây là những điều phổ biến ở chùa Việt; nếu thầy hay người trong chùa hướng dẫn khác, bạn cứ làm theo chùa đó.
Từng bước một lần đến chùa
- Đến và dừng chân ở cổng. Đi chậm lại, giữ giọng nhỏ. Nếu có tam quan, nhiều người đi lối bên và chắp tay chào.
- Dâng hương ngoài sân (nếu chùa có lư hương ngoài trời). Không phải chùa nào cũng có bước này.
- Vào chánh điện bằng cửa bên nếu cửa giữa đóng. Đứng yên một lát, để tâm lắng xuống.
- Lễ Phật. Chắp tay, cúi chào, lạy theo cách bên dưới.
- Lễ các ban khác theo thứ tự trong bài các ban lễ.
- Ngồi yên. Nhiều người ngồi lại một lúc ở cuối chánh điện hoặc ở thiền đường.
- Ra về nhẹ nhàng, không quay lưng thẳng về phía bàn thờ nếu có thể lùi vài bước.
Trang phục và ứng xử
- Mặc kín đáo, gọn gàng: tránh quần áo quá ngắn, quá hở hoặc quá sặc sỡ.
- Cởi mũ, tháo kính râm khi vào chánh điện.
- Giữ yên lặng, tắt chuông điện thoại, hạn chế chụp ảnh, nhất là khi đang có buổi lễ.
- Cởi giày dép đúng chỗ quy định.
- Đi vòng phía sau những người đang lễ; không bước ngang qua trước mặt họ nếu tránh được.
Thắp hương và lễ vật
- Hương. Ba nén hương là cách phổ biến, thường được hiểu là hướng tâm về Phật, Pháp, Tăng. Ở bàn thờ nhỏ, một nén cũng được. Điều quan trọng là tâm trang nghiêm hơn là số lượng.
- Cách thắp. Châm hương từ ngọn nến hoặc đèn dầu của chùa. Nếu hương bốc lửa, vẫy nhẹ hoặc nghiêng hương cho tắt; tránh thổi bằng miệng.
- Cách cầm. Hai tay chắp giữ hương trước ngực hoặc ngang trán, rồi cắm vào lư ở chính giữa, bằng tay phải, chậm rãi.
- Lễ vật. Hoa, trái cây, nước sạch, đèn là những lễ vật giản dị thường gặp. Với chùa nào không muốn đốt vàng mã, hãy theo quy định của chùa. Bạn không cần mang gì cả để vào chùa.
Cách chắp tay và lạy
- Chắp tay (hợp chưởng). Hai lòng bàn tay áp vào nhau trước ngực, ngón tay hướng lên. Cúi nhẹ đầu.
- Vái. Chắp tay, cúi người nhẹ để chào.
- Lạy. Quỳ xuống, hai bàn tay và trán hạ xuống chạm sàn hoặc đệm, rồi đứng lên. Bạn có thể đứng và vái nếu thấy khó quỳ.
- Số lần. Nhiều nơi lạy ba lạy trước Phật, tượng trưng cho Tam Bảo. Số lần lạy có thể khác ở từng chùa và từng truyền thống.
Chuông mõ
Chuông và mõ dùng để giữ nhịp cho buổi tụng niệm. Mõ (gõ nhịp đều) giữ nhịp khi tụng kinh. Chuông ngân báo các thời khóa trong ngày. Du khách thường không tự ý đánh chuông. Nếu chùa mời bạn thỉnh chuông, hãy thỉnh chậm, thưa, và lắng nghe tiếng ngân.
Ngồi thiền (tọa thiền)
Có chùa cho khách ngồi thiền ở thiền đường. Ngồi thẳng lưng, tay đặt thoải mái, hơi thở tự nhiên, mắt khép nhẹ hoặc nhìn xuống. Không cần ngồi đúng thế kiết già; ngồi ghế cũng được. Chùa Pagoda có thiền đường để bạn ngồi yên cùng người khác.
Những điều nên tránh
- Nói to, chạy nhảy, cười đùa trong chánh điện.
- Chỉ chân về phía bàn thờ hoặc ngồi quay lưng lại tượng.
- Chạm vào tượng, đồ thờ hay đồ cúng khi chưa được phép.
- Đốt vàng mã ở nơi chùa không cho phép.
- Chụp ảnh khi người khác đang lễ mà không xin phép.
Khác biệt theo vùng và truyền thống
Chùa miền Bắc, miền Trung và miền Nam, chùa Bắc tông và chùa Nam tông, mỗi nơi có thói quen riêng: cách bố trí ban thờ, trang phục, cách lạy, giờ công phu. Khi tới một ngôi chùa lạ, bạn cứ quan sát người trong chùa làm và làm theo.