Bố trí trong chùa Việt
Mỗi ngôi chùa có một dáng riêng, tùy vùng, tùy thời và tùy đất. Dù vậy, người đi chùa vẫn thường gặp một trình tự quen thuộc: qua cổng, vào sân, lên chánh điện, rồi mới ghé những nơi khác. Biết trước bố cục này giúp bạn bớt bỡ ngỡ ở một ngôi chùa lạ.
Một ngôi chùa thường có gì
- Tam quan. Cổng vào chùa, thường có ba lối đi. Nhiều người hiểu ba cửa là lời nhắc về ba cánh cửa giải thoát. Cách giải thích này không giống nhau ở mọi nơi.
- Sân chùa. Khoảng trống phía trước chánh điện, nơi dừng chân, chờ đợi và đôi khi có lư hương lớn ngoài trời.
- Chánh điện. Gian chính thờ Phật. Đây là nơi lễ Phật, tụng kinh và hành lễ chung. Xem thêm các ban lễ.
- Nhà tổ. Nơi thờ các vị tổ sư và chư tăng đã khuất của chùa, thường ở phía sau hoặc bên cạnh chánh điện.
- Nhà tăng. Chỗ ở và sinh hoạt của chư tăng ni. Thường không mở cho khách vào.
- Nhà khách. Nơi tiếp khách, đón đoàn, đôi khi là chỗ nghỉ chân và dùng trà.
- Gác chuông và gác trống. Chuông và trống báo giờ công phu. Ở nhiều chùa, chuông đặt một bên, trống đặt bên đối diện, trong gác riêng hoặc ngay trong chánh điện. Xem thêm chuông mõ.
- Tháp. Nơi đặt xá lợi hoặc tro cốt của các vị tăng ni; cũng có tháp được dựng để tưởng niệm. Dáng tháp khác nhau nhiều giữa các vùng.
- Hồ sen, vườn cảnh. Hoa sen mọc từ bùn mà vẫn thanh sạch, nên hồ sen là hình ảnh quen thuộc trong khuôn viên chùa.
Ngoài ra còn có thể có nhà bếp, nhà trai (nơi dùng cơm chay), thiền đường và khu vườn. Tên gọi và vị trí đổi theo từng chùa.
Chùa Pagoda đối chiếu với chùa Việt
Chùa Pagoda là một ngôi chùa trên mạng, dựng theo tinh thần chùa Việt chứ không sao chép một ngôi chùa có thật. Sơ đồ dưới đây vẽ từ vị trí thật trong thế giới ba chiều của chùa (phía bắc ở trên, cổng ở phía dưới).
Cách đối chiếu:
- Tam quan ở lối vào. Khách đi vào cửa bên phải và ra bằng cửa bên trái; cửa giữa đóng.
- Hồ cá và vườn nhỏ nằm ngay sau cổng, có cầu và một mái đình nhỏ, gần với hình ảnh hồ sen trong chùa Việt.
- Sân chùa mở ra sau con đường dẫn vào, từ đây các lối đi tỏa ra các khu.
- Chánh điện ở phía bắc sân, trên bậc cao hơn. Trong chánh điện bạn thấy tượng Phật, bàn hương án, chuông và có thể thắp hương.
- Gác chuông nằm phía sau chánh điện trong sơ đồ.
- Tháp có ở khu thềm sương mù, phía tây bắc.
- Các thiền đường nhỏ rải theo các khu vườn (sen, tre, suối, thông, mận, lan...), mỗi nơi là một chỗ ngồi yên.
Chùa Pagoda không có nhà tăng, nhà khách hay nhà tổ như một ngôi chùa thật. Chùa cũng không mô phỏng đầy đủ mọi ban thờ; đọc phần các ban lễ như phần giới thiệu chung về chùa Việt.