PagodaVào chùa

Giáo lý Phật giáo cơ bản

Đây là bài giới thiệu ngắn cho người mới tìm hiểu đạo Phật. Bài nêu những ý chạy qua hầu hết các truyền thống Phật giáo, bằng lời giản dị và không nghiêng về bên nào. Bắc tông và Nam tông, các nước và các vị thầy khác nhau nhấn mạnh và giảng giải những ý này theo cách riêng, và một trang ngắn chỉ có thể chỉ hướng. Muốn hiểu đầy đủ hơn, hãy hỏi một vị thầy hoặc đọc theo truyền thống mà bạn thấy gần gũi.

Tam Bảo

Tam Bảo là nơi người theo đạo Phật nương tựa để được dẫn đường, và nhiều người quy y:

Khi thắp ba nén hương hay lạy ba lạy, nhiều người nghĩ đến ba ngôi này. Quy y là cam kết của riêng mỗi người, không phải điều kiện để đến chùa.

Tứ Diệu Đế

Lời dạy đầu tiên của Đức Phật thường được tóm trong bốn điều, trình bày như cách thầy thuốc nói về một căn bệnh:

  1. Có khổ. Đời có đau đớn, mất mát, già đi, và cảm giác không có gì bền hay trọn vẹn.
  2. Khổ có nguyên nhân. Tham muốn, bám víu, giận dữ và sự mê lầm về cách mọi việc vận hành nuôi dưỡng khổ.
  3. Khổ có thể chấm dứt. Bình an có thể đến khi buông được những nguyên nhân ấy.
  4. Có con đường. Một lối sống dẫn đến bình an đó, chính là Bát Chánh Đạo.

Chữ "khổ" thường dịch là "suffering", nhưng nhiều vị thầy thích hiểu là "bất toại" hay "không trọn vẹn", vì ý không phải là đời chỉ toàn đau khổ.

Bát Chánh Đạo

Con đường thường được chia làm ba phần. Tám mục này không phải các bước làm lần lượt; người ta tu tập chúng cùng lúc.

"Chánh" ở đây nghĩa là khéo léo, đúng hướng, không phải đúng theo nghĩa cứng nhắc.

Ngũ giới

Ngũ giới là năm điều học căn bản mà cư sĩ thọ trì. Đó là điều nguyện cố gắng giữ, không phải mệnh lệnh ban xuống:

  1. Không làm hại chúng sinh.
  2. Không lấy của không được cho.
  3. Không có hành vi tính dục gây hại.
  4. Không nói dối.
  5. Không dùng chất say làm mờ tâm trí.

Nhiều Phật tử Việt thọ giới tại chùa với một vị thầy hay sư cô, và có người giữ thêm giới vào những ngày tu. Tu sĩ giữ nhiều giới hơn. Các truyền thống diễn đạt giới hơi khác nhau.

Nghiệp và luân hồi

Nghiệp nghĩa đen là "hành động". Trong đạo Phật, nghiệp là hành động có chủ ý của thân, khẩu và ý, cùng ý nghĩ rằng những hành động ấy định hình người làm và thế giới quanh họ. Điều này nói về ý định và hậu quả, không phải điểm số do ai ghi, cũng không đơn giản là "số phận". Hoàn cảnh hiện tại không được xem là bằng chứng rằng một người đáng phải chịu như vậy, và các vị thầy thường nhắc đừng kết luận như thế.

Luân hồi là lời dạy rằng chúng sinh quay vòng trong sinh, già, chết rồi lại sinh, do tham muốn và mê lầm, và giác ngộ chấm dứt vòng quay ấy. Nhiều Phật tử hiểu đó là tái sinh qua nhiều đời; người khác hiểu là các thói quen của tâm lặp lại từng khoảnh khắc, hoặc giữ một quan điểm mở hơn. Bắc tông thường gắn điều này với nguyện giúp mọi chúng sinh giải thoát, còn Nam tông gắn với mục đích tự mình chấm dứt vòng quay bằng trí tuệ. Những nhấn mạnh này giống nhau nhiều hơn khác nhau. Người đến chùa không cần giữ quan điểm nào cả.

Đọc tiếp

Để xem những ý này hiện ra trong chùa thế nào, hãy đọc cách hành lễ và các ban lễ. Gặp từ lạ, xem thuật ngữ. Để biết những điều người mới hay hỏi, xem trang hỏi đáp.

Bài liên quan

Đọc tiếp

Vào chùa